Yıldız Bozkurt

Bu yazıda, İngiltere’deki ilköğretim okullarından birindeki uygulamalardan bazılarını anlatmaya çalıştım. Yazdıklarım burada okula giden iki kızım vesilesi ile edindiğim tecrübeye dayanıyor.

Günlük toplantılar (Assembly): Okuldaki bütün öğrenciler her sabah belli bir saatte yaklaşık 30-45 dakika okulun holünde toplanıyorlar. Haftanın bir günü kiliseden gelen bir görevlinin konuşması dinlenip dua ediliyor (kızlarımın gittiği okul kiliseye bağlı bir okul). Diğer bir gün okul müdiresinin anlattığı dini hikayeler dinleniyor.Çarşamba günleri o hafta doğum günü olan çocukların hepsi okulun huzuruna çağırılıp doğum günleri tebrik ediliyor. Aynı zamanda o hafta okulun “Altın Defteri”ne adı yazılması layık görülenlere okul huzurunda sertifikaları veriliyor. Okulda herhangi bir konuda başarı gösteren öğrencilerin (bazen öğretmenler de olabiliyor) isimleri “Altın Defter” e yazılıyor ve kendilerine sertfika veriliyor. Her Cuma günü ise sınıfların sunduğu bir program oluyor. Sırayla bütün sınıflar okulda o dönem işledikleri bir konu ile ilgili skeçler, şarkılar, yaptıkları el-işi faaliyetleri, yazdıkları yazıları okula sunuyorlar ve sınıftaki her öğrenci gösteride yer alıyor.

Okuma saati: Her öğle tatilinden sonra yarım saat kitap okuma zamanı olarak ayrılmış. Okulun ana kütüphanesi haricinde her sınıfın kendi kitapları var. Çocuklar seviyelerine göre belirlenmiş olan kitaplardan istediklerini seçiyorlar ve okuma saatinde okuyorlar. Ayrıca seçtikleri kitabı eve de getirerek evde okumalarına devam ediyorlar. Özel bir defterleri var; bu deftere okumaya başladıkları tarihi, kitabın adını, ne zaman bitirdiklerini ve kitap hakkındaki düşüncelerini kaydediyorlar. Okudukları kitap bitince bir yenisini alıyorlar. Çocuklara okuma alışkanlığı kazandırmak için çok faydalı bir çalışma. Okulun kendi kütüphanesi haricinde şehir merkezindeki belediyenin sahip olduğu kütüphanede de çok güzel bir çocuk kitapları bölümü var. Oradan kitap, kaset, CD ve videolar üç haftalığına alınabiliyor. Buraya gelmeden önce çocuklara kitap almakla başa çıkamıyorduk, aldığımız kitap bir iki gün içinde okunuyor, yenisinin arayışına başlanıyordu. Her hafta yeni kitap almakla da başa çıkılmıyor tabii. Şimdi ise hem okul hem de merkez kütüphane sayesinde bitirdikçe yeni kitaplar okuyorlar. Böylece çocuklar çok sayıda değişik kitaplar sayesinde okumanın zevkine varıyor ve alışkanlık haline getiriyorlar. Bu arada şunu da belirtmeliyim ki bu kitapların hepsi hikaye kitabı değil; içlerinde renkli renkli çok güzel hazırlanmış değişik bilgiler veren kitaplar var. Mesela konusu  hayvanlar, bitkiler, fen, uzay, tarih, din olan değişik kitaplar var. Belki de bu şekilde kitaplarla olan arkadaşlık ilerletilmiş ki merkez kütüphanede yaşları 2 ile 70 arasında değişen insanları görebiliyoruz. Hatta yaşlı olan okuyucular için büyük puntolarla hazırlanmış kitaplar var. Anne veya babalar da çok küçük bile olsa çocuklarını getiriyorlar ve orada onlara kitap okuyorlar.

Kitap Fuarları: Senede bir kaç defa kitap fuarları düzenleniyor. Bu fuarda anneler çocukları için kitaplar alıyorlar. Ayrıca okula kitapları getiren yayınevi veya kitapçı satılan kitapların belli bir miktarı tutarında kitabı okula bağışlıyor.  Böylece hem yeni kitaplar öğrencilere tanıtılmış hem de okul kütüphanesi kitaplarını biraz daha artırmış oluyor.

Hasat Şükran Günü (Harvest Thanksgiving): Her sene ekim ayının ilk cuma günü hasat zamanı nedeni ile şükür günü düzenleniyor. O gün öğrenciler evlerinden değişik yiyecekler getiriyorlar ve toplanan bu yiyecekler bazı vakıflara ihtiyacı olanlara ulaştırılması için veriliyor. Ayrıca öğrenciler tarafından bir program hazırlanıyor ve Allah’a verdiği nimetler nedeni ile şükürleri ifade eden şarkı ve şiirler okunuyor.

Madalya veya Özel öğrenci: Bazı sınıflarda her hafta herhangi bir konuda başarı gösteren kişiye madalya veriliyor ve 1 hafta boyunca o kişi madalyasını takıyor.  Madalyayı kazanan kişiyi bazen öğretmen seçebildiği gibi çoğu zaman madalyayı takan öğrenci madalyanın yeni sahibini belirliyor.  Bazı küçük sınıflarda ise bu özel öğrenci ismi adı altında oluyor. Haftanın özel öğrencisi özel bir koltukta oturtuluyor ve yakasına özel yazı yapıştırılıyor. Bunlar çocukları ödüllendirip teşvik etmek açısından faydalı. Ayrıca bir hafta için de olsa kendilerini özel hissetmek kendilerine olan güvenlerini artırıyor.

***

Okulda genel olarak gözlemlediğim bir husus da; çocuklara kendilerini ve düşüncelerini ifade etmelerinin teşvik edilmesidir. Ayrıca derslerde yaptıkları alıştırmalar ya da deneyler ile konunun bizzat içine girmeleri, hissetmeleri isteniyor ve derse bu şekilde daha aktif katılıyor çocuklar. Mesela konu ısının iletilmesi ise sadece tahtanın ısıyı az ilettiği veya metalin çok ilettiği söylenmiyor; bizzat tencerede su kaynatılıp çocukların olayı hissetmeleri sağlanıyor. Yani deneysel çalışmaya önem veriliyor. Ya da tarihte bir konu işlediklerinde kendilerini o zamanda yaşayan bir kişi olarak görüp durumlarını anlatan bir mektup yazmaları isteniyor. Mesela benim kızımın sınıfı Kraliçe Victoria dönemini işlediğinde; o zamanlar yaşayan ve ailesinden uzakta, çalışmakta olan bir çocuğun annesine olan mektubunu; Romalılar konusu işlenirken de yine ailesinden uzakta olan Romalı bir askerin ailesine mektubunu yazmışlardı. Mektuplarında o zamanki hayat şartlarından ve hallerinden bahsederek o zamanları daha iyi hayallerinde canlandırıyorlar. Böylece olayı sadece uzaktan seyretmeyip içine de giriyorlar, kendi bakış açılarını ifade etme fırsatı buluyorlar.

Türkiye’de genelde derslerin ağır olduğundan ve çocuklara çok yüklenildiğinden şikayet edilir. Burada da ise tersine derslerin fazla hafif olmasından şikayet ediliyor. Yalnız ilginç olan bu eleştirileri yapanlar gözlemlerime göre İngilizler veya yıllardır burada oturan kişiler değil. Benim gibi buraya sonradan gelmiş ve memleketlerinde daha yüklü eğitim sistemi olan kişiler. Bu şikayete ben de katılmıyor değilim. Sanırım iki sistem arasında bir yerde olmalı eğitim ve öğretim. Çocuklar ne gereksiz, işe yaramayacak bilgilerle doldurulmalı; ne de kapasitelerinin altında eğitim verilerek boşa harcanmalı.