Türkiye'deyken bir keresinde çiçekçinin önünden geçiyordum, baktım
küçük bir saksıda lale satılıyor. heme kırmızı laleyi alıverdim.O
kadar
çok sevmiştim ki daha iyi seyredeyim diye eve aldım, balkonda
bırakamadım. Ne bileyim lalelerin soğuk sevdiğini, sıcaktan
çabucak sararıp öldü. 2000 yılında Cambridge'a taşınınca baharda
ev önlerinde, sokaklarda ve parklarda heryerde laleleri görmek
beni çok heyecanlandırıp sevindirmişti. Şimdi ben de her bahar
çiğdem, sümbül, nergis ve lale yetiştiriyorum. Kardeleni geçen
sene denedim ama sadece bir tanesi çiçek açtı.
Bir ara lale hakkında bir kitap okumuştum. Kitabın yazarı bir
çeşit lalenin anavatanını görmek için İngiltere'den Erzurum'un
dağlarına yolculuk yapmıştı. Halbuki benim çocukluğum Erzurum'da
Üniversite kampüsünde geçti, o zamanlar ne bir tane lale gördüm
şehirde ne de o civarda lalelerin yetiştiğini duydum. Bilmiyorum
Erzurum'lular lalelerine sahip çıkmaya başladılar mı bugünlerde.
Kitapta bir de laleye Avrupa'da verilen Tulip isminden
bahsediyordu. Vakti zamanında bir Avrupalı İstanbul'a gelir. Bir
bayanın tülbenti üzerinde lale resimleri dikkatini çeker ve sorar.
Tercüman çiçeğin değil de tülbentin sorulduğunu zannederek
'tülbent' cevabını verir ve oradan lale Avrupada 'Tulipan', kısaca
Tulip olarak anılmaya başlar. Kitapta Osmanlı lale bahçelerinin
tarifi de vardı. Muhteşem bahçelerde lalelerin aralarına mumlar
konur, danseden mum ışıkları arasındaki binbir renkli laleler ile
akşam safası yaparlarmış.
Lalenin Osmanlılar tarafından çok sevilmesi sadece çok güzel bir
çiçek olmasından dolayı değil. Arapça harflerle yazıldığında Lale
kelimesi le Allah kelimesinde aynı harfler kullanılıyor. Bir de
Arap harfleriyle yazılan Laleyi tersten okursanız Hilal kelimesi
ortaya çıkıyorki bu da biliyorsunuz Osmanlı bayrağının, ambleminin
sembolü. Lalenin tarihçesi hakkında bilgi için
http://lidya.hacettepe.edu.tr/~b0152659/public_html/osmanlidalalekulturu.htm
sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
İstanbul Belediyesi bu sene harika bir çalışmaya adım atmış.
Binlerce lale soğanı halka dağıtılıp İstanbul baharda bir lale
bahçesine dönecek. Üstelik lale yetiştirenler resmini çekip
yarışmaya da katılabilirler. Yarışma hakkında bilgi için
http://www.istanbulunlalesi.com/
web sitesine bakabilirsiniz.
Lale hakkında İnternetten araştırma yaparken lale soğanı üretimi
yapan bir şirkete rastladım. Asya Lale isimli bu şirket lale
soğanları üretip satıyor.(http://www.asyalale.com/)
Yalnız dikkatimi çeken bir husus çiçekçilerimizde lale türleri hep
İngilizce isimleri ile anılır olmuş. Halbuki lalenin anavatanı ve
lalelere ilk isimlerini veren bizleriz. Hatta 18 yüzyılda Tabip
Mehmet Aşki'nin 'Lale isimleri' başlıklı bir kitabı bile varken
isimleri bu kitaptan almak yerine İngilizce'den almak niye.
Nihayetinde İngilizler de Hollanda'dan aldıkları lalelere
Hollanda'ca yerine kendileri isim veriyorlar. Yani kullanılan
İngilizce isimler Hollandaca isminin suyunun suyu! Umarım
becerikli insanlar çıkar da bizi tekrar anlayabildiğimiz ve
kaynağından gerçek lale isimlerine kavuştururlar.
Ters lale ile ilgili bir web sitesinde bu lalelerin Hakkari,
Şemdinli ve Yüksekova'da doğal olarak yetiştiğini öğrendim. Hatta
bu çiçeklerin yetiştirilip satılması için bölgede ve Yüzüncü Yıl
Üniversitesinde faaliyetler varmış. Çok mutlu oldum. Geçen sene
ters laleleri burada şehir merkezi ile Grafton Center arasına
ekmişlerdi ve çok beğenmiştim, bu lale türüne ülkemizde sahip
çıkılması çok ümit verici. Bu projede yer alan herkesi tebrik
ediyorum. (Ters lale projesi hakkında bilgi için
http://www.gefsgp.net/projeler/terslale/tlale.html
sitesine bakabilirsiniz. Darısı Erzurumlulara!)
Umarım kısa zamanda İngiltere'de Garden Center'larda gezerken
Hollanda'dan değil de Türkiye'den Türkçe markalarla, isimlerle
gelmiş Lale soğanlarını almak nasip olur. Ayrıca baharda İstanbulu
ve lalelerini görenleriniz resimlerini bana gönderirlerse sitemde
yayınlamak çok isterim.
Lale ile ilgili bir kaç link:
Benim çektiğim lale resimleri için
tıklayın..
Lale tarihi için
tıklayın..
http://www.istanbulunlalesi.com/
http://lidya.hacettepe.edu.tr/~b0152659/public_html/osmanlidalalekulturu.htm
http://www.asyalale.com/
http://www.gefsgp.net/projeler/terslale/tlale.html
http://www.denizce.com/lale.asp
http://www.bazaarturkey.com/press/istanbul-lalesi.htm
