YILDIZ BOZKURT

14 Aralık 2000

Bu benim Cambridge’deki ilk Ramazan ayim. Ramazan boyunca  heryere oldugu gibi Cambridge’e de hareketlilik geldi. Iftarlar, teravihler..Hatta televizyon programlari.. Ramazan boyunca her Sali aksami BBC1 kanalinda ‘Faces of Islam’ (Islam’in degisik yüzleri) isimli bir program oluyor. Bu hafta ise programda Kudsi Erguner beyefendiyi dinledik. Biliyorsunuz kendisi Sufi müzik ustasi. Kendi çaldigi ‘ney’ müzigi esliginde Mevlevilik ve Tasavvuf Müzigi hakkinda çok güzel bilgiler verdi. Bu arada Türkiye’den de güzel manzaralar seyredip hasret gidermeye çalistik.

Ramazan boyunca her Pazar aksami  Cambridge Wolfson Koleji’nde degisik ülkelerden müslümanlarin katildigi iftarlar oluyor..Herkes bir miktar yiyecek getiriyor masalara koyuyor ve degisik ülkelerin yemeklerinden tatma firsatini buluyorsunuz…Tabii ayni zamanda degisik ülkelerden gelen müslüman kardeslerimizle tanisma firsatini da buluyorsunuz ..10 Aralik Pazar günü ben ilk defa bu iftarlardan birine katildim. Iftardan sonra ise Çin’de Islamiyet konulu seminer olacakti... Ben daha önce Çin’li bir arkadas ile tanismistim ve onun  Islamiyet ile nasil tanistigini çok merak etmistim.. Bizi esiyle ziyarete geldiklerinde dayanamayip sordugumda aldigim cevaba gerçekten de sasirdim. ‘Biz sonradan Müslüman olmadik, Müslüman dogduk.’ cevabini vermis ve Çinde çok sayida Müslüman oldugunu belirtmisti. Simdi bu seminer sayesinde Çin’de Islamiyet hakkinda daha çok bilgi ögrenebilecektim.

Seminerde ilk önce Mariah Mah tarafindan Çin’de Islamiyet konulu bir konusma yapildi. Çinli bir hat sanatçisi olan Hajj Noor ad-Din’in yapmis oldugu hat eserleri sergilendi ve kendisi tarafindan kisa bir hat gösterisi yapildi. Daha sonra ise Peter Sanders ‘in (fotograf sanatçisi) Çin ile ilgili resimlerinden olusan bir slayt gösterisi izlendi...

Sizlere seminerden aldigim notlar ile Mariah Mah hanimefendinin web sayfasindan derledigim bilgileri  aktarmak istiyorum. Bu bilgiler benim çok ilgimi çekti umarim sizin de ilginizi çeker.

Ilkönce semineri bize sunan hanimefendiden bahsetmek gerek..

Mariah Mah

 Mariah Mah, ailesi Çin Müslümanlarindan olan bir   Singapurlu. 30 yillik bir egitimci. Ayni zamanda kardesi ile birlikte aile gelenegini sürdürerek Çin’in kirsal kesiminde bulunan fakir Çin Müslümanlarina yardim amaciyla çalisiyor.

Kardesi Jaafar (Cafer) ile birlikte Çin’e Silatürrahim turlari düzenliyorlar. Ayni zamanda Kurban bayrami zamaninda  Kurban , ve diger zamanlarda zekat toplayip fakir olan müslüman halka dagitiyorlar, çocuklarin Islami egitimi için anaokullari açiyorlar. 

Simdi de sira seminerde dinlediklerim de..

İslamiyet’in Çin’e Gelişi

Çin, Islamiyet ile 7.yüzyilda Arap ve Fars tüccarlarin ipek yolu vasitasi ile gelip ticaret yapmalari ile tanisti. 651 yilinda 3. Halife Utman ibn Affan Tang Imparatoru Gao Zong’a elçi gönderdi ve o zamandan beri Çin’in pek çok bölgesinde Islamiyet yasanmaya baslandi. Çin’de yapilan ilk caminin hicretten yalniz 60 yil sonra oldugu düsünülecek olursa Müslümanlarin buraya ne kadar çabuk gelip islamiyeti yaydiklari anlasilabilir (Peter Sanders’in slayt gösterisinde bu caminin resimlerini gördük, gerçekten çok harika bir mimarisi var.Geleneksel Çin mimarisi ile Islam sanatinin çok güzel bir sentezi.). Bundan sonraki yüzyüllarda göçebe olan müslüman kavimler Çin’e kalici olarak yerlestiler ve Çin’li müslümanlar ile kontak kurdular, inançlarini tasidilar, camiler yaptilar ve kendi sosyal topluluklarini kurdular.

Islamiyet’in gelismesi Ming and Qing (Manchu) hanedani zamaninda gerilemeye basladi ve komunist rejimin gelmesi ile de tamamen durdu. Ancak 1980’lerde Deng Xiaopeng liderliginde Çin yavas yavas dünyadaki turistlere kapilarini açabildi.

Bugünkü Durum

Bugün Çin’de 10 müslüman millet yasiyor: Hui, Kazak, Khalkas, Uygur, Dangxiong, Salar, Tacik, Özbek, Baoan, Tatar. Bu milletlerin hepsinin kendi yazili ve sözlü dilleri, kendi etnik gelenekleri var. Toplam nüfuslari ise 30 milyonun üzerinde. 1911’de Çin Cumhuriyeti kuruldigunda Müslümanlar irk olarak kabul edildi. Simdi Komunist hükumet bütün müslümanlara Hui irki diyor.

Beijing sehrinde 200 bin, Xian’da 60 bin, Hohhot sehrinde ise 30 bin müslüman yasiyor. Özellikle kirsak kesimde yasayan müslüman halk genelde fakir durumda. Komunist rejim sirasinda bütün camiler kilitlenmis, müslüman halka baski yapilmis, dinlerini yasamalari engellenmis. Genelde Müslüman halk fakir. Özellikle kirsal alanda yasayanlarin durumu çok daha kötü, bazilarinin yasayabilecekleri muntazam evleri bile yok. Uzun süren baski döneminden sonra Islamiyet’in yeni nesillere aktarilmasi, ögretilmesi de gerekiyor. Mariah Mah  ise Çin Müslümanlarina bu asamada yardimci olmaya çalisan insanlardan  birisi. Siz de Çin’deki müslüman kardeslerimiz hakkinda bilgi almak ve yardimda bulunmak istiyorsaniz veya Çin’i ziyaret etmek istiyorsaniz mutlaka bu hanimefendinin hazirlamis oldugu web sayfasini ziyeret etmelisiniz. (http://chinamuslim.per.sg)

Çin’de hat sanatı

Çin’de hat sanatini yasatmaya çalisan sanatçilardan biri de Hajj Noor ad-Din. Çin’de Kur’an-i kerim sayisi çok azmis. Eger birisi Kur’an ögrenmek istiyorsa ya ögretmeninden ödünç alacak ya da kendi kopyasini yazacakmis.. Iste onun hat sanatina girisi de böyle olmus.Kendi Kur’an-i Kerim’ini kendi yazmaya baslamis, daha sonra Misir’a giderek orada egitim almis. Eserlerini 5 gün süren bir islem sonucu elde edilen, 5 tabakadan olusan, aleo vera ve pamuk bitkilerinden elde edilen  özel bir kagit üzerine, suya dayanikli özel bir mürekkep ile yapiyor. Bu özel kagit yüzyillar geçse bile bozulmayacak kadar dayanikli. Sanatçinin bir de Besmelenin 600 farkli yazilisini sergiledigi bir kitabi var. Seminerde bize küçük bir hat gösterisi sundu, degisik yazilardan örnekler verdi.

Slayt gösterisi

Fotograflar, Peter Sanders’in  haziran 2000’de,  Çin’e Silatürrahim turu ile gittiginde çektigi resimlerden olusuyor. Fotograflari seyrederken bir yandan da Çin’li 2-6 yas arasi çocuklarin toplu olarak okuduklari sure ve ilahileri dinledik çok harikaydi. Çin’deki camilerden örnekler gösterildi (size de gösterebilmeyi çok isterdim ama imkan olmadi). Camilerden bir tanesinin bütün duvarlarinda 30 tahta panel var ve bu paneller üzerinde Kur’an-i Kerim’in tamami bir hattat tarafindan yazilmis. Geçekten muhtesem bir eser. En eski camisi de çok güzel ve hicretten 60 yil sonra yapilmis. Çocuklar için açilan kurslardan da örnekler gördük. Oradaki medrese ve anaokullarini, Çinli çocuk ve hanimlari güzel basörtüleri ile görmek beni hem çok heyecanlandirdi hem de çok mutlu etti.

Peter Sanders 1946 yilinda Londra’da dünyaya geldi. Profösyönel olarak fotografçiliga 60’li yillarin ortalarinda basladi. 1970 yilinda Hindistan’i hem fotograflamak hem de dinleri arastirmak amaci ile ziyaret etti. Arastirmalari neticesi Islamiyet onun üzerinde çok büyük bir etki yapti ve Londra’ya dönüsünde müslüman oldu. Fotograflarini görmek ve kendisi hakkinda daha çok bilgi almak istiyorsaniz web sayfasina bakabilirsiniz (http://www.petersanders.com ).

***

Belki siz biliyordunuz ama ben Çin’de Islamiyet’in bu kadar eski oldugunu ve oradaki Türk kardeslerimizden baska Çin’li Müslüman kardeslerimizin de bulundugunu bilmiyordum.  Bunlari ögrenmek beni hem heyecanlandirdi hem de mutlu etti; o nedenle ögrendiklerimi  sizlerle de paylasmak istedim..