YILDIZ BOZKURT

Japon arkadasim Yumi onlari ziyarete gittigimde çay töreni yapacagini söylemisti. Bu beni çok heyecanlandirmisti. Çünki daha önce hep duydugum ve televizyonda seyrettigim,  tarihi 15. yüzyila dayanan bu törene ilk defa sahit olacaktim. Yine bir ögleden sonra evlerine davetliydik. Ilkönce çay seremonisi ile ilgili iki kitabi inceledik. Japonlarin bahçe dizaynlari meshurdur. Iste bu güzel bahçelerinin en sade düzenlenmis olan ve bir kapiyla geçilen bölümünde sadece çay törenlerinde kullanmak üzere dizayn edilmis küçük bir ev “Hoshoan” bulunur. Bu evin kapisi gibi bahçe kapisi da çok ilginç. Kapilar o kadar küçük yapilmis ki geçebilmek için iyice egilmeniz, hatta iki büklüm olmaniz gerekiyor. Bunun amaci ise alçak gönüllü olmayi hatirlatmasi.

 

 

 

 

 

 

Çay töreninin yapilacagi eve erkeklerin silah (eskiden herkesin tasidigi kiliç) ile bayanlarin da zinet esyalari ile girmeleri yasak. Yani bu eve tevazuyu hatirlayarak, dünya zenginligi ve gücünü birakarak girmek gerekiyor.

Japonlarin diger evleri gibi burasi da son derece sade dösenmis. Esya ve detaya bogulmamis bu evler insana huzur veriyor. Çay evinin düzeni, çay evine veya odasina asilacak yazilar, hepsi kurallara baglidir. Bu törende kullanilacak esyalar da çok önemli. Hatta her mevsim için farkli kaseler ve araçlar kullaniliyor. Bu araçlardan bazilari ; ‘Kama’ çaydanlik, ‘chasen’ bambudan yapilmis ve çayi karistirmak için kullanilan firça, ‘chawan’ çayin içildigi kase, ‘chakin’ peçetedir. Bu alet ve kaplar ne kadar eski ise o kadar kiymetli oluyorlar.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kullanilan çay meshur “yesil çay”. En taze çay yapraklarinin ögütülmesi ile elde edilmis Japonya’daki en kiymetli çay. Biliyorsunuz çay törenlerinde özel bir adab ve zerafet var, her hareketin ve ayrintinin kurali var. Kaseyi tutus, çayi koyma, karistirma, peçetenin kullanilisi, ikram ve içme hepsi en ince detayina kadar belirlenmis. Çay töreni derin felsefi düsünceye sahip bir törendir. Hatta töreni yapacak olan kisinin kendisini törene bir kaç gün önceden ruhen hazirlamasi gerekir dedi Yumi. Yani sadece kaliplasmis hareketlerden olusan bir gelenek degil ruhu da var. Seremoniyi yapacak olan kisinin duygularini yogunlastirmasi, konsantre olmasi gerekiyor. Ev sahibinin özenle hazirladigi çayi misafir aliyor söyle 180 derece çevirdikten sonra yukari kaldirarak içiyor. Arkadasim bana tadinin biraz aci oldugunu ve istersem içmeyebilecegimi söyledi kaseyi uzatirken.

 

 

 

 

 

 Ben tesekkür ederek aldim ve içtim, dogrusu bizim çaylar ile tadinin hiç bir benzerligi yok ama yine de güzeldi. Ben çayi bitirdigimde Yumi bu törende ev sahibi ve misafir(ler)in o gün birbirlerini son defa görüyorlarmis gibi düsünmeleri ve ona göre birbirlerine en güzel sekilde davranmalari gerektigini söyledi. Yani ev sahibi sanki o arkadasina son defa çay yapiyormus gibi özen göstermeli, misafir yine son defa arkadasini görüyor gibi hürmet etmeliymis ev sahibine. Hemen aklima babamin bize hep söyledigi bir söz geldi; “bir gün ayrilacagini düsün ve kalp kirma”. Evet bu diyarda kalici degiliz eninde sonunda ayrilmiyor muyuz birbirimizden. Ya baska sehirlere ya da öteki aleme gitmiyor mu eninde sonunda sevdiklerimiz veya biz. Madem öyle kalp kirmanin, tartismanin, birbirimizi su geçici dünya için üzmenin manasi ne? Belki bizlerde yesil çay degilde su bizim tavsan kani çaylari içerken onlar gibi hatirlamaliyiz ayriligi ve birbirimize nasil hatirlanmak istiyorsak öyle davranmaliyiz. Peygamberimizin “Lezzetleri tahrip edip acilastiran ölümü çok zikrediniz” manasindaki Hadis-i Serifi de ne kadar manidar…Japonlarin birbirlerini en son görüslerini düsünüp en iyisini, en mükemmelini yapmaya çalismalari gibi; bizler de her günümüzü son gün, her namazimizi son namaz gibi bilip hissedebilsek; onlarin çay törenine konsantre oluslari gibi biz de ibadetlerimizde ayni yogunlugu yakalayabilsek…. Iste o zaman hayatin ruhunu yakalayabilecegiz.